Samstag, 19. November 2022

YIANNIS EFTHYMIADIS * ΓΙΑΝΝΗΣ ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ

DER VATER

 

Vater war immer schon ein Schatten, der das Haus heimsuchte

er kam und brachte die Stille mit, er schlief und ich wusste, ich hatte Angst

manchmal verlor sich meine Hand in seiner riesengroßen Handfläche

in den langen, kritischen Spaziergängen

an Stränden, die nach sommerlicher Seekrankheit rochen.

Vater lachte nie, runzelte nur seine Stirn

jene schattenhafte, donnernde Finsternis, die es schaffte

meinen Atem zu versteinern, mich zu durchlöchern

so dass in meinen Körper durchdringen vermag

alle Liebe der Welt, die ganze Verzweiflung eines frühen Nachmittags.

Vater definierte, was mir undefinierbar schien

und vor allem war er immer da, um abwesend zu sein

eigenhändig knetete er das Eisen mit meinem unterdrückten Weinen

und breitete über meinen kindlichen Kopf alle Träume aus

die von seinen eigenen Albträumen übriggeblieben waren.

Vater, so dachte ich, hatte keine Angst. Und seine Furchtlosigkeit

brachte in Aufruhr die Form der ganzen Welt, die ich auf dem Papier schuf,

unter all meinen Zeichnungen. Jetzt weiss ich

sein Schrecken trocknete ihm die Zunge aus wie eine Lötlampe

und gebar dabei ungewollt unversöhnliche Dämonen.

Jetzt ist Vater nicht mehr da. Er lebt, doch er ist tot

seit langem schon.

Ich sah ihn sterben und habe ihn auferweckt.

Es ist schrecklich, die einzige Gewissheit sterben zu lassen

das Selbst, das du vergeblich zu zerstören versuchst.

Alt, schwach, kraftlos, trübe Reflexion

verfolgt mich immer noch in der Macht seiner Ohnmacht

lässt mir nicht einen Moment lang

Ruhe, ihn zu hassen.


(in meiner Übersetzung) 


                                                            artwork: Yiannis Efthymmiadis
 

 

Ο ΠΑΤΕΡΑΣ

 

Ο πατέρας ήταν πάντα μια σκιά που στοίχειωνε το σπίτι

ερχόταν κι έφερνε τη σιγή, κοιμόταν κι ήξερα πως φοβόμουν

κάποιες στιγμές έχανα το χέρι μου μες στη θεόρατη παλάμη του

στους μακρινούς επικριτικούς περιπάτους

σε παραλίες που μύριζαν καλοκαιρινή ναυτία.

Ο πατέρας δεν γελούσε ποτέ, έσμιγε μόνο τα φρύδια του

τα σκιερά κεραύνια σκοτάδια που κατάφερναν

ν’ απολιθώνουν την ανάσα μου, να με κάνουν διάτρητο

έτσι που να μπορεί να περνάει μέσα απ’ το σώμα μου

όλη η αγάπη του κόσμου, όλη η απόγνωση ενός απομεσήμερου.

Ο πατέρας όριζε ό,τι δεν είχα φανταστεί πως οριζόταν

και, πάνω απ’ όλα, ήταν πάντα εκεί για να λείπει

ζύμωνε με τα χέρια του το σίδερο με το πνιχτό μου κλάμα

κι άπλωνε να περάσουν πάνω απ’ το παιδικό κεφάλι μου

όλα τα όνειρα που περίσσευαν απ’ τους δικούς του εφιάλτες.

Ο πατέρας νόμιζα πως δεν φοβόταν. Κι η αφοβιά του αυτή

αντάριαζε το σχήμα όλου του κόσμου που έκανα επάνω στο χαρτί

ανάμεσα στις ζωγραφιές μου. Τώρα ξέρω

ο τρόμος του, σαν φλόγιστρο, του ξέραινε τη γλώσσα

γεννώντας άθελά του άσπονδους δαίμονες.

Τώρα ο πατέρας δεν είναι πια εδώ. Ζει μα είναι νεκρός

από καιρό.

Τον είδα να πεθαίνει και τον ανάστησα.

Είναι φριχτό ν’ αφήσεις να πεθάνει η μόνη βεβαιότητα

ο εαυτός που πολεμάς μάταια να αφανίσεις.

Γέρος, αδύναμος, ισχνός, θολό καθρέφτισμα

με τυραννάει ακόμα μέσα στην ισχύ της ανημπόριας του

δεν με αφήνει ούτε για μια στιγμή

ήσυχος πια να τον μισήσω.

 

(από την ποιητική συλλογή του "Το οικείο σκοτάδι", εκδ. Νεφέλη, 2022)

Dienstag, 8. November 2022

TELLOS FILIS, ICH LERNE * ΤΕΛΛΟΣ ΦΙΛΗΣ, ΜΑΘΑΙΝΩ

Ich lerne, mich mit dem Wenigsten zu begnügen; mich damit auf den Straßen

der Stadt zu verbrauchen, mit ihm die Vibrationen

in den Beziehungen auszuhalten, dieses Wenigste mit all denjenigen zu teilen

die mit dem Nichts in ihrem Leben geblieben sind

zu keiner Zeit stützte ich mich auf das Viel der anderen, auch nicht auf das Zusätzliche

der Versprechen, und auch nicht auf das Überflüssige ihrer Figur

mit diesem Wenigsten gehe ich weiter, mit ihm sehe und

nehme ich Veränderungen wahr, dieses Wenigste wandle ich in

Antriebskraft für Kondition um, von ihm schöpfe ich meine neuen Werte,

auf dieses wertvolle Wenigste, das mir zusteht, achte ich

damit es mir nicht ausgeht im Wirbel des Alltags

wenn ich wie ein Seiltänzer schwanke

 

(in meiner Übertragung)



foto: Tellos Filis

 

 

Μαθαίνω να μου αρκεί το ελάχιστο∙ με αυτό να καταναλώνομαι

στους δρόμους της πόλης, μ’ αυτό να αντέχω τους

κραδασμούς στις σχέσεις, από αυτό το ελάχιστο να μοιράζω

σε όσους απέμειναν με το καθόλου στις ζωές τους

ποτέ μου δεν βασίστηκα στων άλλων το πολύ, στων υποσχέσεων

το επιπλέον, στο περιττό της φιγούρας τους

με αυτό το ελάχιστο πορεύομαι, με αυτό κοιτώ

κι αντιλαμβάνομαι τις αλλαγές, αυτό το ελάχιστο μετατρέπω

σε κινητήρια δύναμη αντοχής, από αυτό αντλώ τις νέες μου αξίες,

αυτό το πολύτιμο ελάχιστο που μου αναλογεί προσέχω μην

και μου τελειώσει έτσι καθώς στη δίνη της καθημερινότητας

ταλαντεύομαι σαν σχοινοβάτης

 

[από τη συλλογή του «Το έσχατο έρμα», εκδ. Πόλις (2018)]

 

Sonntag, 8. Mai 2022

WOLFGANG BORCHERT * SAGE NEIN - ΠΕΣ ΟΧΙ

 ΠΕΣ ΟΧΙ!

Εσύ. Άντρα στη μηχανή και άντρα στο εργαστήριο. Αν αύριο σε διατάξουν να σταματήσεις να κατασκευάζεις σωλήνες νερού και κατσαρόλες μαγειρέματος – αλλά ατσάλινα κράνη και πολυβόλα, τότε μόνο ένα πράγμα μπορείς να κάνεις:

Πες ΟΧΙ!

Εσύ. Κορίτσι πίσω από τον πάγκο και κορίτσι στο γραφείο. Αν αύριο σε διατάξουν να γεμίσεις χειροβομβίδες και να τοποθετήσεις διόπτρες για τουφέκια ελεύθερων σκοπευτών, τότε μόνο ένα πράγμα μπορείς να κάνεις:

Πες ΟΧΙ!

Εσύ. Ιδιοκτήτη του εργοστασίου. Αν αύριο σε διατάξουν να πουλήσεις μπαρούτι αντί για σκόνη και κακάο, τότε μόνο ένα πράγμα μπορείς να κάνεις:

Πες ΟΧΙ!

Εσύ. Ερευνητή στο εργαστήριο. Αν αύριο σε διατάξουν να επινοήσεις έναν νέο θάνατο ενάντια στην παλιά ζωή, τότε μόνο ένα πράγμα μπορείς να κάνεις:

Πες ΟΧΙ!

Εσύ. Ποιητή στην κάμαρή σου. Αν αύριο σε διατάξουν να μην πεις τραγούδια αγάπης, αλλά τραγούδια μίσους, τότε μόνο ένα πράγμα μπορείς να κάνεις:

Πες ΟΧΙ!

Εσύ. Γιατρέ στο κρεβάτι του πόνου. Αν αύριο σε διατάξουν να πιστοποιήσεις τους άνδρες κατάλληλους για τον πόλεμο, τότε μόνο ένα πράγμα μπορείς να κάνεις:

Πες ΟΧΙ!

Εσύ. Πάστορα στον άμβωνα. Αν αύριο σε διατάξουν να ευλογήσεις τους φόνους και να αγιοποιήσεις τον πόλεμο, τότε μόνο ένα πράγμα μπορείς να κάνεις:

Πες ΟΧΙ!

Εσύ. Καπετάνιε στο ατμόπλοιο. Αν αύριο σε διατάξουν να μην μεταφέρεις πια σιτάρι, αλλά όπλα και τανκς, τότε μόνο ένα πράγμα μπορείς να κάνεις:

Πες ΟΧΙ!

Εσύ. Πιλότε στο αεροδρόμιο. Αν αύριο σε διατάξουν να μεταφέρεις βόμβες και φώσφορο πάνω από τις πόλεις, τότε μόνο ένα πράγμα μπορείς να κάνεις:

Πες ΟΧΙ!

Εσύ. Ράφτη στη μηχανή σου. Αν αύριο σε διατάξουν να ράψεις στολές, τότε μόνο ένα πράγμα μπορείς να κάνεις:

Πες ΟΧΙ!

Εσύ. Δικαστή με την τήβεννό σου. Αν αύριο σε διατάξουν να πας στο στρατοδικείο, τότε μόνο ένα πράγμα μπορείς να κάνεις:

Πες ΟΧΙ!

Εσύ. Άνθρωπε στον σιδηροδρομικό σταθμό. Αν αύριο σε διατάξουν να δώσεις το σήμα για την αναχώρηση της αμαξοστοιχίας πυρομαχικών και της μεταφοράς στρατευμάτων, τότε μόνο ένα πράγμα μπορείς να κάνεις:

Πες ΟΧΙ!

Εσύ. Άντρα στο χωριό και άντρα στην πόλη. Όταν έρθουν αύριο και σου φέρουν την εντολή να παρουσιαστείς, τότε μόνο ένα πράγμα μπορείς να κάνεις:

Πες ΟΧΙ!

Εσύ. Μητέρα στη Νορμανδία και μητέρα στην Ουκρανία, εσύ, μητέρα στο Φρίσκο και στο Λονδίνο, εσύ, στο Χόανγκχο και στον Μισισιπή, εσύ, μητέρα στη Νάπολη και στο Αμβούργο και στο Κάιρο και στο Όσλο – μητέρες σε όλες τις ηπείρους, μητέρες στον κόσμο, όταν σας διατάξουν αύριο να γεννήσετε παιδιά, νοσοκόμες για τα πολεμικά νοσοκομεία και νέους στρατιώτες για τις νέες μάχες, εσείς μητέρες στον κόσμο, τότε μόνο ένα πράγμα μπορείτε να κάνετε:

Πείτε ΟΧΙ! Μητέρες, πείτε ΟΧΙ!

 

[γραμμένο το 1947 – δική μου η μετάφραση]

 

 

                                               foto (s. g.): Friedensplakate von Pablo Picasso

 

SAGE NEIN!

Du. Mann an der Maschine und Mann in der Werkstatt. Wenn sie dir morgen befehlen, du sollst keine Wasserrohre und keine Kochtöpfe mehr machen - sondern Stahlhelme und Maschinengewehre. dann gibt es nur eins:

Sag NEIN!

Du. Mädchen hinterm Ladentisch und Mädchen im Büro. Wenn sie dir morgen befehlen, du sollst Granaten füllen und Zielfernrohre für Scharfschützengewehre montieren, dann gibt es nur eins:

Sag NEIN!

Du. Besitzer der Fabrik. Wenn sie dir morgen befehlen, du sollst statt Puder und Kakao Schießpulver verkaufen, dann gibt es nur eins:

Sag NEIN!

Du. Forscher im Laboratorium. Wenn sie dir morgen befehlen, du sollst einen neuen Tod erfinden gegen das alte Leben, dann gibt es nur eins:

Sag NEIN!

Du. Dichter in deiner Stube. Wenn sie dir morgen befehlen, du sollst keine Liebeslieder, du sollst Haßlieder singen, dann gibt es nur eins:

Sag NEIN!

Du. Arzt am Krankenbett. Wenn sie dir morgen befehlen, du sollst die Männer kriegstauglich schreiben, dann gibt es nur eins:

Sag NEIN!

Du. Pfarrer auf der Kanzel. Wenn sie dir morgen befehlen, du sollst den Mord segnen und den Krieg heilig sprechen, dann gibt es nur eins:

Sag NEIN!

Du. Kapitän auf dem Dampfer. Wenn sie dir morgen befehlen, du sollst keinen Weizen mehr fahren - sondern Kanonen und Panzer, dann gibt es nur eins:

Sag NEIN!

Du. Pilot auf dem Flugfeld. Wenn sie dir morgen befehlen, du sollst Bomben und Phosphor über die Städte tragen, dann gibt es nur eins:

Sag NEIN!

Du. Schneider auf deinem Brett. Wenn sie dir morgen befehlen, du sollst Uniformen zuschneiden, dann gibt es nur eins:

Sag NEIN!

Du. Richter im Talar. Wenn sie dir morgen befehlen, du sollst zum Kriegsgericht gehen, dann gibt es nur eins:

Sag NEIN!

Du. Mann auf dem Bahnhof. Wenn sie dir morgen befehlen, du sollst das Signal zur Abfahrt geben für den Munitionszug und für den Truppentransport, dann gibt es nur eins:

Sag NEIN!

Du. Mann auf dem Dorf und Mann in der Stadt. Wenn sie morgen kommen und dir den Gestellungsbefehl bringen, dann gibt es nur eins:

Sag NEIN!

Du. Mutter in der Normandie und Mutter in der Ukraine, du, Mutter in Frisko und London, du, am Hoangho und am Mississippi, du, Mutter in Neapel und Hamburg und Kairo und Oslo - Mütter in allen Erdteilen, Mütter in der Welt, wenn sie morgen befehlen, ihr sollt Kinder gebären, Krankenschwestern für Kriegslazarette und neue Soldaten für neue Schlachten, Mütter in der Welt, dann gibt es nur eins:

Sagt NEIN! Mütter, sagt NEIN!

(1947)

YIANNIS EFTHYMIADIS * ΓΙΑΝΝΗΣ ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ, 20

20  Wenn dieses Gedicht über die Jahrhunderte hinweg besteht  wenn jemand zufällig seine Seite aufschlägt  und diese Worte liest  wird denn ...