TELLOS FILIS, ICH LERNE * ΤΕΛΛΟΣ ΦΙΛΗΣ, ΜΑΘΑΙΝΩ

Ich lerne, mich mit dem Wenigsten zu begnügen; mich damit auf den Straßen

der Stadt zu verbrauchen, mit ihm die Vibrationen

in den Beziehungen auszuhalten, dieses Wenigste mit all denjenigen zu teilen

die mit dem Nichts in ihrem Leben geblieben sind

zu keiner Zeit stützte ich mich auf das Viel der anderen, auch nicht auf das Zusätzliche

der Versprechen, und auch nicht auf das Überflüssige ihrer Figur

mit diesem Wenigsten gehe ich weiter, mit ihm sehe und

nehme ich Veränderungen wahr, dieses Wenigste wandle ich in

Antriebskraft für Kondition um, von ihm schöpfe ich meine neuen Werte,

auf dieses wertvolle Wenigste, das mir zusteht, achte ich

damit es mir nicht ausgeht im Wirbel des Alltags

wenn ich wie ein Seiltänzer schwanke

 

(in meiner Übertragung)

foto: Tellos Filis

 

 

Μαθαίνω να μου αρκεί το ελάχιστο∙ με αυτό να καταναλώνομαι

στους δρόμους της πόλης, μ’ αυτό να αντέχω τους

κραδασμούς στις σχέσεις, από αυτό το ελάχιστο να μοιράζω

σε όσους απέμειναν με το καθόλου στις ζωές τους

ποτέ μου δεν βασίστηκα στων άλλων το πολύ, στων υποσχέσεων

το επιπλέον, στο περιττό της φιγούρας τους

με αυτό το ελάχιστο πορεύομαι, με αυτό κοιτώ

κι αντιλαμβάνομαι τις αλλαγές, αυτό το ελάχιστο μετατρέπω

σε κινητήρια δύναμη αντοχής, από αυτό αντλώ τις νέες μου αξίες,

αυτό το πολύτιμο ελάχιστο που μου αναλογεί προσέχω μην

και μου τελειώσει έτσι καθώς στη δίνη της καθημερινότητας

ταλαντεύομαι σαν σχοινοβάτης

 

[από τη συλλογή του «Το έσχατο έρμα», εκδ. Πόλις (2018)]

 

WOLFGANG BORCHERT * SAGE NEIN - ΠΕΣ ΟΧΙ

 ΠΕΣ ΟΧΙ!

Εσύ. Άντρα στη μηχανή και άντρα στο εργαστήριο. Αν αύριο σε διατάξουν να σταματήσεις να κατασκευάζεις σωλήνες νερού και κατσαρόλες μαγειρέματος – αλλά ατσάλινα κράνη και πολυβόλα, τότε μόνο ένα πράγμα μπορείς να κάνεις:

Πες ΟΧΙ!

Εσύ. Κορίτσι πίσω από τον πάγκο και κορίτσι στο γραφείο. Αν αύριο σε διατάξουν να γεμίσεις χειροβομβίδες και να τοποθετήσεις διόπτρες για τουφέκια ελεύθερων σκοπευτών, τότε μόνο ένα πράγμα μπορείς να κάνεις:

Πες ΟΧΙ!

Εσύ. Ιδιοκτήτη του εργοστασίου. Αν αύριο σε διατάξουν να πουλήσεις μπαρούτι αντί για σκόνη και κακάο, τότε μόνο ένα πράγμα μπορείς να κάνεις:

Πες ΟΧΙ!

Εσύ. Ερευνητή στο εργαστήριο. Αν αύριο σε διατάξουν να επινοήσεις έναν νέο θάνατο ενάντια στην παλιά ζωή, τότε μόνο ένα πράγμα μπορείς να κάνεις:

Πες ΟΧΙ!

Εσύ. Ποιητή στην κάμαρή σου. Αν αύριο σε διατάξουν να μην πεις τραγούδια αγάπης, αλλά τραγούδια μίσους, τότε μόνο ένα πράγμα μπορείς να κάνεις:

Πες ΟΧΙ!

Εσύ. Γιατρέ στο κρεβάτι του πόνου. Αν αύριο σε διατάξουν να πιστοποιήσεις τους άνδρες κατάλληλους για τον πόλεμο, τότε μόνο ένα πράγμα μπορείς να κάνεις:

Πες ΟΧΙ!

Εσύ. Πάστορα στον άμβωνα. Αν αύριο σε διατάξουν να ευλογήσεις τους φόνους και να αγιοποιήσεις τον πόλεμο, τότε μόνο ένα πράγμα μπορείς να κάνεις:

Πες ΟΧΙ!

Εσύ. Καπετάνιε στο ατμόπλοιο. Αν αύριο σε διατάξουν να μην μεταφέρεις πια σιτάρι, αλλά όπλα και τανκς, τότε μόνο ένα πράγμα μπορείς να κάνεις:

Πες ΟΧΙ!

Εσύ. Πιλότε στο αεροδρόμιο. Αν αύριο σε διατάξουν να μεταφέρεις βόμβες και φώσφορο πάνω από τις πόλεις, τότε μόνο ένα πράγμα μπορείς να κάνεις:

Πες ΟΧΙ!

Εσύ. Ράφτη στη μηχανή σου. Αν αύριο σε διατάξουν να ράψεις στολές, τότε μόνο ένα πράγμα μπορείς να κάνεις:

Πες ΟΧΙ!

Εσύ. Δικαστή με την τήβεννό σου. Αν αύριο σε διατάξουν να πας στο στρατοδικείο, τότε μόνο ένα πράγμα μπορείς να κάνεις:

Πες ΟΧΙ!

Εσύ. Άνθρωπε στον σιδηροδρομικό σταθμό. Αν αύριο σε διατάξουν να δώσεις το σήμα για την αναχώρηση της αμαξοστοιχίας πυρομαχικών και της μεταφοράς στρατευμάτων, τότε μόνο ένα πράγμα μπορείς να κάνεις:

Πες ΟΧΙ!

Εσύ. Άντρα στο χωριό και άντρα στην πόλη. Όταν έρθουν αύριο και σου φέρουν την εντολή να παρουσιαστείς, τότε μόνο ένα πράγμα μπορείς να κάνεις:

Πες ΟΧΙ!

Εσύ. Μητέρα στη Νορμανδία και μητέρα στην Ουκρανία, εσύ, μητέρα στο Φρίσκο και στο Λονδίνο, εσύ, στο Χόανγκχο και στον Μισισιπή, εσύ, μητέρα στη Νάπολη και στο Αμβούργο και στο Κάιρο και στο Όσλο – μητέρες σε όλες τις ηπείρους, μητέρες στον κόσμο, όταν σας διατάξουν αύριο να γεννήσετε παιδιά, νοσοκόμες για τα πολεμικά νοσοκομεία και νέους στρατιώτες για τις νέες μάχες, εσείς μητέρες στον κόσμο, τότε μόνο ένα πράγμα μπορείτε να κάνετε:

Πείτε ΟΧΙ! Μητέρες, πείτε ΟΧΙ!

 

[γραμμένο το 1947 – δική μου η μετάφραση]

 

 

                                               foto (s. g.): Friedensplakate von Pablo Picasso

 

SAGE NEIN!

Du. Mann an der Maschine und Mann in der Werkstatt. Wenn sie dir morgen befehlen, du sollst keine Wasserrohre und keine Kochtöpfe mehr machen - sondern Stahlhelme und Maschinengewehre. dann gibt es nur eins:

Sag NEIN!

Du. Mädchen hinterm Ladentisch und Mädchen im Büro. Wenn sie dir morgen befehlen, du sollst Granaten füllen und Zielfernrohre für Scharfschützengewehre montieren, dann gibt es nur eins:

Sag NEIN!

Du. Besitzer der Fabrik. Wenn sie dir morgen befehlen, du sollst statt Puder und Kakao Schießpulver verkaufen, dann gibt es nur eins:

Sag NEIN!

Du. Forscher im Laboratorium. Wenn sie dir morgen befehlen, du sollst einen neuen Tod erfinden gegen das alte Leben, dann gibt es nur eins:

Sag NEIN!

Du. Dichter in deiner Stube. Wenn sie dir morgen befehlen, du sollst keine Liebeslieder, du sollst Haßlieder singen, dann gibt es nur eins:

Sag NEIN!

Du. Arzt am Krankenbett. Wenn sie dir morgen befehlen, du sollst die Männer kriegstauglich schreiben, dann gibt es nur eins:

Sag NEIN!

Du. Pfarrer auf der Kanzel. Wenn sie dir morgen befehlen, du sollst den Mord segnen und den Krieg heilig sprechen, dann gibt es nur eins:

Sag NEIN!

Du. Kapitän auf dem Dampfer. Wenn sie dir morgen befehlen, du sollst keinen Weizen mehr fahren - sondern Kanonen und Panzer, dann gibt es nur eins:

Sag NEIN!

Du. Pilot auf dem Flugfeld. Wenn sie dir morgen befehlen, du sollst Bomben und Phosphor über die Städte tragen, dann gibt es nur eins:

Sag NEIN!

Du. Schneider auf deinem Brett. Wenn sie dir morgen befehlen, du sollst Uniformen zuschneiden, dann gibt es nur eins:

Sag NEIN!

Du. Richter im Talar. Wenn sie dir morgen befehlen, du sollst zum Kriegsgericht gehen, dann gibt es nur eins:

Sag NEIN!

Du. Mann auf dem Bahnhof. Wenn sie dir morgen befehlen, du sollst das Signal zur Abfahrt geben für den Munitionszug und für den Truppentransport, dann gibt es nur eins:

Sag NEIN!

Du. Mann auf dem Dorf und Mann in der Stadt. Wenn sie morgen kommen und dir den Gestellungsbefehl bringen, dann gibt es nur eins:

Sag NEIN!

Du. Mutter in der Normandie und Mutter in der Ukraine, du, Mutter in Frisko und London, du, am Hoangho und am Mississippi, du, Mutter in Neapel und Hamburg und Kairo und Oslo - Mütter in allen Erdteilen, Mütter in der Welt, wenn sie morgen befehlen, ihr sollt Kinder gebären, Krankenschwestern für Kriegslazarette und neue Soldaten für neue Schlachten, Mütter in der Welt, dann gibt es nur eins:

Sagt NEIN! Mütter, sagt NEIN!

(1947)

NIKOS KYRIAKIDIS * ΝΙΚΟΣ ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ

Bilder

Fotografieren heißt schießen.

Die Straßen, die Treppen voller Blut

Verstecken sich vor den Augen jener, die regungslos bleiben.

Es bedarf noch viel des Meeres, damit man salzig wird.

Die Voyeure sind unschuldig.

Voller Tränen deine Landschaften.

Lass uns keine weiteren Chancen verpassen.

Es bedarf noch viel der Zeit, bis

zur Ermordung des Mai.

[in meiner Übertragung]

Εικόνες

Φωτογραφίζεις, θα πει πυροβολείς.

Οι δρόμοι, οι σκάλες ματωμένες

Κρύβονται απ’ τα μάτια όσων μένουν ακίνητοι.

Θέλει ακόμη πολύ θάλασσα για να αλμυρίσεις.

Αθώοι είναι οι ηδονοβλεψίες.

Δακρυσμένα είναι τα τοπία σου.

Ας μη χάσουμε άλλες ευκαιρίες.

Θέλει ακόμη πολύ χρόνο ίσαμε,

τη δολοφονία του Μαγιού.

[από την συλλογή του «Ψευδή πορφύρα περιβάλλεται», εκδ. Ρώμη (2021)]

REINHARD MEY * NEIN, MEINE SÖHNE GEB ICH NICHT * ΟΧΙ, ΤΟΥΣ ΓΙΟΥΣ ΜΟΥ ΔΕΝ ΣΑΣ ΤΟΥΣ ΧΑΡΙΖΩ

 

ΟΧΙ, ΤΟΥΣ ΓΙΟΥΣ ΜΟΥ ΔΕΝ ΣΑΣ ΤΟΥΣ ΧΑΡΙΖΩ

 

Λέω να σας το πω εγκαίρως

Και ήδη από σήμερα σας τους αρνούμαι μια για πάντα –

Μην καταστρώσετε μεγάλες λίστες

Για να διαπιστώσετε πως έχω δύο γιους!

 

Θέλω ακόμη να σας πω ότι τους αγαπάω και τους δυο

Πιότερο κι απ’ τη ζωή μου, όπως το φως των δυο ματιών μου

Κι εκείνοι, να το ξέρετε, δεν θα κρατήσουν όπλο!

Όχι, τους γιους μου δεν σας τους χαρίζω –

 

Όχι, τους γιους μου δεν σας τους χαρίζω!

 

Ως ύψιστη αξία τους δίδαξα τον σεβασμό

Απέναντι στη ζωή κάθε ενός όντος –

Να είναι εύσπλαχνοι αλλά και συγχωρετικοί

Και όπου αυτό είναι δυνατό να αγαπούν!

 

Και τώρα σεις δεν θα μου τους χαλάσετε με μίσος

Κανένας στόχος, καμιά τιμή, ούτε κάποιο καθήκον

Αξίζουν να σκοτώσεις γι’ αυτά ή να πεθάνεις –

Όχι, τους γιους μου δεν σας τους χαρίζω –

 

Όχι, τους γιους μου δεν σας τους χαρίζω!

 

Και σίγουρα η μάνα τους δεν τα ‘φερε στον κόσμο

Για σας με τόσο πόνο –

Όχι για σας και όχι ως τροφή για τα κανόνια σας

Μήτε κι εγώ ξενύχτησα κάποιες βραδιές απελπισμένος

 

Στο κρεβατάκι τους να ψήνονται στον πυρετό

Και με μεγάλο κόπο να δροσίζω το πρόσωπό τους το μικρό

Ωσότου να ησυχάσουμε όλοι αποκαμωμένοι

Όχι, τους γιους μου δεν σας τους χαρίζω –

 

Όχι, τους γιους μου δεν σας τους χαρίζω!

 

Δεν θα μπουν στη γραμμή να παρελάσουν

Ούτε θα χρειαστεί ν’ αντέξουν, να παλέψουν μέχρι τέλους

Ή να παγώσουν σ’ ένα απ’ τον Θεό μέτωπο ξεχασμένο

Ενώ εσείς στα μαλακά σας μαξιλάρια αναπαύεστε!

 

Να προστατέψω τα παιδιά από κάθε κίνδυνο

Αυτό είναι το καταραμένο πατρικό μου το καθήκον

Κι αυτό σημαίνει ότι πρέπει να τα κρατήσω μακριά σας!

Όχι, τους γιους μου δεν σας τους χαρίζω!

 

Όχι, τους γιους μου δεν σας τους χαρίζω!

Όχι, τους γιους μου δεν σας τους χαρίζω!

 

Θα τους διδάξω ανυπακοή

Αντίσταση και το ανυποχώρητο

Να επαναστατήσουν ενάντια σε κάθε εντολή

Και να μην σκύβουν στην εξουσία το κεφάλι!

 

Θα τους διδάξω να πάρουν τον δικό τους δρόμο

Σε κανένα μπαμπούλα, σε κανένα κοσμικό δικαστήριο

Να μην σταθούνε προσοχή, παρά μονάχα στον εαυτό τους!

Όχι, τους γιους μου δεν σας τους χαρίζω!

 

Όχι, τους γιους μου δεν σας τους χαρίζω!

 

Κι αν χρειαστεί τους παίρνω και φεύγω μακριά

Αντί δικοί σας δούλοι να ‘ναι

Θα πάω μαζί τους σε μια ξένη γη

Έτσι φτωχοί και σαν τους κλέφτες μέσα στη νυχτιά!

 

Έχουμε μόνο αυτή τη σύντομη ζωή

Το ορκίζομαι και σας το λέω μία και καλή:

Στην τρέλα σας δεν θα τους δώσω εγώ τροφή!

Όχι, τους γιους μου δεν σας τους χαρίζω!

 

Όχι, τους γιους μου δεν σας τους χαρίζω!

Όχι, τους γιους μου δεν σας τους χαρίζω!

Όχι, τους γιους μου δεν σας τους χαρίζω!

 

[σε δική μου μετάφραση]

 

P. Picasso, Friede allen Völkern, Plakat für den Weltfriedenskongress 1952
(foto: s.g. auf der Picasso-Ausstellung, Köln 2021)

 

 

 Nein, meine Söhne geb‘ ich nicht!

 

Ich denk', ich schreib' euch besser schon beizeiten

Und sag' euch heute schon endgültig ab

Ihr braucht nicht lange Listen auszubreiten

Um zu sehen, dass ich auch zwei Söhne hab'!

 

Ich lieb' die beiden, das will ich euch sagen

Mehr als mein Leben, als mein Augenlicht

Und die, die werden keine Waffen tragen!

Nein, meine Söhne geb' ich nicht

 

Nein, meine Söhne geb' ich nicht!

 

Ich habe sie die Achtung vor dem Leben

Vor jeder Kreatur als höchsten Wert

Ich habe sie Erbarmen und Vergeben

Und wo immer es ging, lieben gelehrt!

 

Nun werdet ihr sie nicht mit Hass verderben

Keine Ziele und keine Ehre, keine Pflicht

Sind's wert, dafür zu töten und zu sterben

Nein, meine Söhne geb' ich nicht

 

Nein, meine Söhne geb' ich nicht!

 

Ganz sicher nicht für euch hat ihre Mutter

Sie unter Schmerzen auf die Welt gebracht

Nicht für euch und nicht als Kanonenfutter

Nicht für euch hab' ich manche Fiebernacht

 

Verzweifelt an dem kleinen Bett gestanden

Und kühlt' ein kleines glühendes Gesicht

Bis wir in der Erschöpfung Ruhe fanden

Nein, meine Söhne geb' ich nicht

 

Nein, meine Söhne geb' ich nicht!

 

Sie werden nicht in Reih' und Glied marschieren

Nicht durchhalten, nicht kämpfen bis zuletzt

Auf einem gottverlass'nen Feld erfrieren

Während ihr euch in weiche Kissen setzt!

 

Die Kinder schützen vor allen Gefahren

Ist doch meine verdammte Vaterpflicht

Und das heißt auch, sie vor euch zu bewahren!

Nein, meine Söhne geb' ich nicht

 

Nein, meine Söhne geb' ich nicht!

Nein, meine Söhne geb' ich nicht!

 

Ich werde sie den Ungehorsam lehren

Den Widerstand und die Unbeugsamkeit

Gegen jeden Befehl aufzubegehren

Und nicht zu buckeln vor der Obrigkeit!

 

Ich werd' sie lehr'n, den eig'nen Weg zu gehen

Vor keinem Popanz, keinem Weltgericht

Vor keinem als sich selber g'radzustehen!

Nein, meine Söhne geb' ich nicht

 

Nein, meine Söhne geb' ich nicht!

 

Und eher werde ich mit ihnen fliehen

Als dass ihr sie zu euren Knechten macht

Eher mit ihnen in die Fremde ziehen

In Armut und wie Diebe in der Nacht!

 

Wir haben nur dies eine kurze Leben

Ich schwör's und sag's euch g'rade ins Gesicht:

Sie werden es für euren Wahn nicht geben!

Nein, meine Söhne geb' ich nicht

 

Nein, meine Söhne geb' ich nicht!

Nein, meine Söhne geb' ich nicht

Nein, meine Söhne geb' ich nicht!