JANNIS RITSOS * ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ

AN DIE KKE [Kommunistische Partei Griechenlands]

Kapa Kapa Epsilon –

drei Buchstaben –

eingeritzt in die Gefängniswände

in den Nächten im Untergrund

eingeritzt in die Mauern der Fabriken

fest und stark über den Tod hinaus,

dort, wo die Wurzel des menschlichen Atems bebt

dort, wo der Himmel wie ein Fluss in den Straßen wogt,

morgens, mit den Vögeln, mit den Bannern, mit den Blättern,

morgens mit dem ehrlichen Schrei.

Kapa, Kapa, Epsilon

drei rote Buchstaben –

wir haben viel gelitten, Genossen,

wir sind oft wachsam gewesen,

wir haben weit geschaut;

wir haben dieses Rot von niemandem geliehen.

– es ist unser Blut;

drei rote Buchstaben

bescheidene Signatur unseres Volkes

auf den Boulevards der Zukunft –

der Weg entschwindet schnell

die Geschichte lässt sich nicht zurückdrehen.

Kapa Kapa Epsilon –

Genossen, Genossen, wie viele Jahre Genossen,

vermehrt durch Opfer und Träume

in Jahrhunderten

die Vergangenheit, die Zukunft, die Gegenwart,

du und du, der Arbeiter und der Bauer

du und der Student und der Arbeiter

Genossen, Genossen,

Griechenland, die Welt,

Hand in Hand

schöne Stimme der Genossen

hier, hier, hier,

mit den Plakaten, mit der Hoffnung, mit den Fahnen,

die Kämpfer sind da

ganz nah beieinander, inmitten der Leute

für die ganze Menschheit.

Kapa Kapa Epsilon –

wie viele Jahre Genossen

wie viele Jahrhunderte

gewachsen in Kämpfen, stets allen voran

allen voran bei den Opfern

ein Kind der großen Revolution

ein Kind Griechenlands

ein Kind des Aufstands für die Unabhängigkeit 1821

Stammvater des Widerstands gegen die Besatzung im 2. großen Krieg

gewachsen

durch Folter und Tod –

Genossen, Genossen,

zusammen, zusammen sind wir gewachsen,

singt es noch einmal gemeinsam:

"Auf zum letzten Gefecht"

zusammen, gemeinsam –

so wie wir gemeinsam auf unsere Schultern geladen haben

die niedergerissenen Städte

die zerschlagenen Türen

das Feuer.

Mit euch bin auch ich gewachsen, Genossen,

in den Gefängnissen, den Folterzellen, auf den Inseln der Verbannung,

auch ich bin ein Kind Griechenlands, ein Kind der Kapa Kapa Espilon

gemeinsam kämpfend und singend –

O Genossen, Genossen

das großartigste Lied, das ich je gelernt

das weiteste Lied, das ich je getan

das tiefste Lied, das ich je gesungen habe

war dieses Lied, das ich auch jetzt singe

das Lied, das wir alle zusammen singen:

PROLETARIER ALLER LÄNDER VEREINIGT EUCH

PROLETARIER ALLER LÄNDER VEREINIGT EUCH

Athen, 14.11.75

[aus dem Griechischen von Sophia Georgallidis]

foto: sophia georgallidis2017

ΣΤΟ  ΚΚΕ

ΚΚΕ –

τρία γράμματα –

χαραγμένα στους τοίχους των φυλακών

μέσα στις νύχτες της παρανομίας

χαραγμένα στις μάντρες των εργοστασίων

σταθερά δυνατά πάνω απ’ το θάνατο,

εκεί που τρέμει η ρίζα της ανθρώπινης ανάσας

εκεί που ρέει στους δρόμους σαν ποτάμι ο ουρανός,

πρωί με τα πουλιά, με τις σημαίες, με τα φύλλα,

πρωί με την τίμια κραυγή.

ΚΚΕ –

τρία κόκκινα γράμματα –

πολύ πονέσαμε, σύντροφοι,

πολύ ξαγρυπνήσαμε

πολύ μακριά κοιτάξαμε·

από κανέναν δεν το δανειστήκαμε το κόκκινο.

– δικό μας αίμα·

τρία κόκκινα γράμματα

σεμνή υπογραφή του λαού μας

στις λεωφόρους του μέλλοντος –

ο δρόμος φεύγει γρήγορα

η Ιστορία δε γυρίζει πίσω.

ΚΚΕ –

σύντροφοι, σύντροφοι, πόσα συντροφικάτα χρόνια

πολλαπλασιασμένα από θυσίες και όνειρα

σε αιώνες

το παρελθόν, το μέλλον, το παρόν,

εσύ κι εσύ, ο εργάτης και ο αγρότης

εσύ κι ο σπουδαστής κι ο εργάτης

σύντροφοι, σύντροφοι,

η Ελλάδα, ο κόσμος,

πλάι-πλάι

ωραία συντροφική φωνή

εδώ, εδώ, εδώ,

με τα πλακάτ, με την ελπίδα, με τα λάβαρα,

οι αγωνιστές παρόντες

κοντά, κοντά, μέσα στον κόσμο

για όλο τον κόσμο.

ΚΚΕ –

πόσα συντροφικάτα χρόνια

πόσοι αιώνες

αντρώθηκες μπροστάρης στους αγώνες

μπροστάρης στις θυσίες

παιδί της Μεγάλης Επανάστασης

παιδί της Ελλάδας

παιδί του ’21

γενάρχης της κατοχικής Αντίστασης

αντρώθηκες

μες στα μαρτύρια και στο θάνατο –

σύντροφοι, σύντροφοι,

μαζί, μαζί αντρωθήκαμε,

τραγουδήστε το πάλι:

«ας μη λείψει κανείς»

μαζί, μαζί –

όπως μαζί σηκώσαμε στους ώμους μας

τις γκρεμισμένες πολιτείες

σηκώσαμε τις τσακισμένες πόρτες

σηκώσαμε τη φωτιά.

Κι εγώ μαζί σας, αντρώθηκα, σύντροφοι,

στις φυλακές, στα κρατητήρια, στα ξερονήσια,

παιδί κι εγώ της Ελλάδας, παιδί του ΚΚΕ,

πολεμώντας μαζί και τραγουδώντας –

ω, σύντροφοι, σύντροφοι,

το πιο τρανό τραγούδι που έμαθα

το πιο πλατύ τραγούδι που έπραξα

το πιο βαθύ τραγούδι που τραγούδησα

ήταν αυτό που τραγουδάω και τώρα

αυτό που τραγουδάμε όλοι μαζί:

ΠΡΟΛΕΤΑΡΙΟΙ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΕΝΩΘΕΙΤΕ,

ΠΡΟΛΕΤΑΡΙΟΙ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΕΝΩΘΕΙΤΕ.

ΑΘΗΝΑ, 14.ΧΙ.75

[με πολλές ευχαριστίες στην Έρη Ρίτσου για την άδεια της μετάφρασης και δημοσίευσης και στον Franz Holzer για το τελικό "χτένισμα" της μετάφρασης]

BERTOLT BRECHT

Η μνήμη της ανθρωπότητας

Η μνήμη της ανθρωπότητας

για όσα δεινά υπέμεινε, είναι εκπληκτικά κοντόθωρη.

Η δύναμη της φαντασίας της για επερχόμενα δεινά,

ακόμα μικρότερη.

Οι περιγραφές

που έφτασαν ως τους πολίτες της Νέας Υόρκης

για της ατομικής βόμβας τον όλεθρο

πολύ λίγο τους τρόμαξαν προφανώς.

Οι δε πολίτες του Αμβούργου από ερείπια περιβάλλονται

κι όμως διστάζουν

το ανάστημά τους να σηκώσουν, ενάντια σε νέο πόλεμο.

Ο παγκόσμιος τρόμος της δεκαετίας του σαράντα, μοιάζει να έχει ξεχαστεί.

Η χτεσινή βροχή δε μας μουσκεύει, λένε πολλοί.

Την αναισθησία τούτη οφείλουμε

να καταπολεμήσουμε,

γιατί στο θάνατο οδηγεί.

Ήδη πολλοί είναι εκείνοι που μοιάζουν σήμερα νεκροί,

όμοιοι μ’ ανθρώπους που πίσω τους έχουν αφήσει

ό,τι τους περιμένει ακόμα, ελάχιστοι αντιστέκονται.

Και όμως, τίποτα να με πείσει δεν είναι ικανό

πως είναι μάταιο

με τη λογική να συνταχθώ, ενάντια στους εχθρούς της.

Ελάτε, να πούμε άλλη μια φορά τα χιλιοειπωμένα

για να μη λέμε αργότερα πως δεν ειπώθηκε αρκετά!

Ελάτε, να ανανεώσουμε τις προειδοποιήσεις

κι ας έχουν γίνει σκόνη μέσα στα στόματά μας!

Γιατί η ανθρωπότητα απειλείται από πολέμους

που, με τους παρελθόντες συγκρινόμενοι, πολύ φτωχοί φαντάζουν

και θα ’ρθουν, να ’στε σίγουροι, μην αμφιβάλλετε διόλου,

αν δεν κοπούν τα χέρια εκείνων

που τους προετοιμάζουν, δημόσια και αδιάντροπα.

[Η συμβολή του Μπέρτολτ Μπρεχτ στο Συνέδριο των Λαών για την Ειρήνη, Βιέννη, Δεκέμβριος 1952]

(σε δική μου μετάφραση)

foto: sophia georgallidis

Das Gedächtnis der Menschheit

Das Gedächtnis der Menschheit
für erduldete Leiden ist erstaunlich kurz.
Ihre Vorstellungsgabe für kommende
Leiden ist fast noch geringer.

Die Beschreibungen,
die der New Yorker
von den Gräueln der Atombombe erhielt,
schreckten ihn anscheinend nur wenig.
Der Hamburger ist noch umringt von den Ruinen,
und doch zögert er,
die Hand gegen einen neuen Krieg zu erheben.
Die weltweiten Schrecken der vierziger Jahre scheinen vergessen.
Der Regen von gestern macht uns nicht nass sagen viele.

Diese Abgestumpftheit ist es,
die wir zu bekämpfen haben,
ihr äußerster Grad ist der Tod.
Allzu viele kommen uns schon heute vor wie Tote,
wie Leute, die schon hinter sich haben,
was sie vor sich haben, so wenig tun sie dagegen. 

Und doch wird nichts mich davon überzeugen,
dass es aussichtslos ist,
der Vernunft gegen ihre Feinde beizustehen.
Lasst uns das tausendmal Gesagte immer wieder sagen,
damit es nicht einmal zu wenig gesagt wurde!
Lasst uns die Warnungen erneuern,
und wenn sie schon wie Asche in unserem Mund sind!
Denn der Menschheit drohen Kriege,
gegen welche die vergangenen wie armselige Versuche sind,
und sie werden kommen ohne jeden Zweifel,
wenn denen, die sie in aller Öffentlichkeit vorbereiten,
nicht die Hände zerschlagen werden.

[Bertolt Brechts Beitrag für den Völkerkongress für den Frieden, Wien im Dezember 1952]